ทำขวัญข้าว แม่โพสพ

 ทำขวัญข้าว

 

ทำขวัญข้าว เป็นพิธีกรรมที่เกี่ยวกับข้าวที่มีความสำคัญต่อชาวบ้านมากที่สุด เพราะต้องทำมาหากิน

เลี้ยงชีวิต และเป็นสิ่งที่ทำกันมาตั้งแต่โบร่ำโบราณ จวบจนปัจจุบันนี้  การทำขวัญข้าวนิยมทำกันช่วยที่เริ่มฤดูกาลใหม่ ในแต่ละภาคส่วนใหญ่จะมีความคล้ายคลึงกัน แต่จะแตกต่างกันในความเชื่อแต่ละพื้นที่

แต่สิ่งที่ชาวนายึดถือกันมานานคือ ความเชื่อเกี่ยวกับ แม่โพสพ ซึ่งชาวนาจะเชื่อว่า แม่โพสพ จะสิงสถิตอยู่ที่ต้นข้าว ทำให้ข้าวออกรวงดี ได้เมล็ดข้าวมากๆ ชาวนาจะทำพิธีกราบไหว้บูชาแม่โพสพตามประเพณี ตั้งแต่เริ่มทำนา จนเก็บเกี่ยว และนำไปเก็บที่ยุ้งฉาง ชาวนาจะทำพิธีเซ่นไหว้ตามศัทธา

บทไหว้ครูที่จะร้องระลึกถึงคุณแม่โพสพ ด้วยบทไหว้ครูเพลงเรือบทหนึ่งมีความดังนี้

จะยกบายศรีขึ้นสี่มุม ลูกจะไหว้พระภูมิ ที่มา ไหว้ทั้งแม่ข้าวเจ้า ทั้งพ่อข้าวเหนียว 

เสียแหละเมื่อลูกนี้เกี่ยวกันมา ลูกจะไหว้โพสพสิบนิ้วนอบนบ นิ้วหน้า ขอให้มาปกปักรักษาลูกอย่าให้มีทุกข์เลยหนา ขอให้มาเป็นมลคลสวมบนเกศา กันแต่เมื่อเวลานี้เอย ... 

 

 

การที่ชาวนาไทยปฎิบัตกันมาแต่โบราณเช่นนี้ นับเป็นวัฒนธรรมทางจิตใจที่แสดงถึงความผู้มีความกตัญญู นับเป็นสิ่งสวยงาม และต้องมีครูหมอ ที่ต้องทำพิธีกรรม (ลุงพาชาวบ้าน บ้านผู้เขียน)

 

เมื่อพิธีกรรมเสร็จ ก็ทำการหว่านกล้าข้าว และดำนาตามลำดับ

ขอบคุณภาพจาก เว็บมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ ที่ทำงานของผู้เขียน

อ่านต่อ...